LUẬN BÀN VỀ SIÊU HÌNH THEO ERICH PRZYWARA TRONG META-NOETICS AND META-ONTICS

Dẫn nhập:

Trong §1 Meta-Noetics and Meta-Onticsthuộc tác phẩm Analogia Entis: Metaphysics: Original Structure and Universal Rhythm, Przywara định nghĩa siêu hình là đi vào trong trạng thái tồn tại của một thực thể (physis) để đến nền tảng và cùng đích và định nghĩa trong chính nó (psyche). Khi siêu hình bắt đầu từ hành vi nhận thức thì nó là siêu-niệm (meta-noetics), còn khởi đi từ sự tồn tại của đối tượng thì nó là siêu-tại (meta-ontics). Przywara cho rằng siêu hình bao gồm cả siêu-niệm và siêu-tại, giữa chúng có mối liên hệ mật thiết được gọi là tương quan lui-tới, mối tương quan này có đặc trưng là sự đang trở thành (becoming). Với ông, siêu hình là siêu hình thụ tạo (creaturely metaphysics), tức là siêu hình có đối tượng là sự căng thẳng giữa nhận thức và sự hiện hữu, có phương pháp là sự đang trở thành trong mối tương quan lui-tới.

Từ khóa: Przywara, siêu hình, siêu-tại, siêu-niệm, nhận thức, sự tồn tại, siêu hình thụ tạo.